Bijenale Arhitekture – TERRAM INTELLIGERE: INTERSTITIUM

Nacionalni paviljon Crne Gore – Terram Intelligere: INTERSTITIUM – istražuje potencijal živih sistema kao aktivnih činilaca u arhitektonskom promišljanju. Ovu živu laboratoriju čini 120 translucentnih polikarbonatnih struktura, u kojima se nalaze mikroorganizmi izolovani iz crnogorskog tla. Oni reaguju na spoljašnje uslove – svetlost, temperaturu, vlagu – stvarajući pigmente i prostorne obrasce i nudeći, na ovaj način, model arhitekture koja je adaptivna, otvorena za uspostavljanje relacija i živa.

Smešten na Campo San Lorenzu, izvan glavnih izložbenih zona Bijenala, paviljon poziva posetioce u prostor sporijeg vremenskog toka – prostor koji se razvija kroz saradnju između humanih aktera i aktera drugačije prirode. Ukorenjen u naučnom istraživanju i kustoskoj praksi, Terram Intelligere osporava konvencionalna shvatanja dizajna, autorstva i materijalnosti, predlažući pomak od građenja na zemlji ka građenju sa zemljom.

Projekat je dobitnik MICROMACRO nagrade u kategoriji Nauka, tehnologija i arhitektura, dodeljenu na STRAND OA2025 13. Internacionalnoj konferenciji i izložbi „O Arhitekturi – Preplitanje i fuzija disciplina“, u organizaciji Srpske akademije nauka i umetnosti i Galerije nauke i tehnike u Beogradu 2025. godine. https://www.strand.rs/2025-micromacro-awards/

…

„Duboko u tišini samotne međe – tradicionalne crnogorske kamene granice, podignute bez vezivnog materijala i organski izrasle iz pejzaža kako bi označila vlasništvo nad zemljom – otkriva se sasvim drugačiji život.

Mikroorganizmi koji naseljavaju tlo, zauzimaju svoje teritorije nesvesni dvostruke prirode kamene strukture: i prirodne i društvene. Oni žive u tami i, kroz rast i razvoj, oblikuju različite oblike inteligentnih rešenja.

Oni grade – među sobom – napredne prostorne konfiguracije: složene, adaptivne sisteme otvorene za kontinuirano širenje i primenljive čak i na makro nivou.

Oni proizvode – reakcije na svetlo, promene u sredini i temperaturi – koje se ispoljavaju kao očaravajući bio-pigmenti, čiji puni potencijal još nije ostvaren.

Ovi prirodni pigmenti nude obećavajuće primene u arhitekturi, građevinarstvu i šire – ukazujući na budućnost oslobođenu toksičnog nasleđa nafte i metala, u kojoj boja postaje živi izraz ekološke inteligencije.

Kroz ovu tihu evoluciju, grad budućnosti može izrasti na živom, neprekidno promenljivom temelju – oblikovanom stalnim rastom, zajedničkom inteligencijom i suptilnim nastajanjem hibridnih sistema ukorenjenih u prirodi.

Ti sistemi nude otpornost kao našu prvu liniju odbrane ugroženog sveta od kriza koje dolaze.”